NHÂN DUYÊN – MỘT DÒNG CHẢY CỦA SÁNG TẠO
Đêm mồng Một, cứ trằn trọc mãi chưa vào giấc. Bèn lấy giấy dó ra, định viết đôi dòng thơ.
Mới thảo được ba chữ đầu tiên của dòng thơ, lòng đã thấy chẳng ưng. Nghĩ ngợi một hồi, lại quay mặt giấy, viết vào khoảng giấy còn thừa hai chữ: Nhân duyên.
Thì ra, tinh thần ấy đã quanh quẩn trong tâm trí suốt mấy ngày. Qua vài suy niệm, vài trải nghiệm, càng ngẫm càng thấy có điều để viết, để cảm. Tự nhiên, khi đặt bút xuống, hai chữ Nhân duyên hiện ra trên giấy lại thấy ưng bụng đến lạ.
Thế là tiếp tục triển khai, đẩy cái tứ của hai chữ ấy đi xa hơn qua từng nét bút.
Mỗi bức lại mang một dáng vẻ riêng. Có nét dày, nét mỏng; chỗ đậm, chỗ nhạt; đoạn thưa, đoạn thoáng. Không bức nào hoàn toàn giống bức nào, nhưng tựu trung, mỗi bức đều là một cách gửi gắm cái cảm về hai chữ Nhân duyên trong từng khoảnh khắc sáng tác.
Ngẫm lại những lần sáng tác, đôi khi thấy mình cũng học được vài điều từ chính quá trình ấy.
Thứ nhất, điều ta định làm ban đầu chưa chắc đã là đích đến.
Có những ý tưởng khởi đầu rất rõ ràng, nhưng khi bắt tay thực hiện lại thấy không ổn, không ưng, thậm chí phải bỏ đi. Thế nhưng, chưa chắc đó đã là một sự thất bại. Có khi chính những điều bất như ý ấy lại mở ra một hướng đi khác, dẫn mình đến một kết quả mà lúc đầu chưa từng nghĩ tới. Điều quan trọng là đừng quá cố chấp với dự định ban đầu. Cứ để mọi thứ vận động, đôi khi cái sai lại thuận cho một dòng chảy mới.
Thứ hai, khi chưa biết viết gì, hãy cứ viết.
Đừng đợi đến khi có một ý tưởng thật hay, một cảm xúc thật đầy mới bắt đầu đặt bút. Cứ viết, cứ thử, cứ để nét bút dẫn đường. Ý tưởng đôi khi không đến trước khi sáng tác, mà lại nảy sinh ngay trong quá trình mình đang làm. Cứ đi rồi đường sẽ mở, cứ viết rồi tứ sẽ hiện.
Thứ ba, cùng một nội dung, nhưng mỗi lần đặt bút đều là một lần khác.
Ngay cả khi viết cùng một chữ, cùng một ý tứ, trên cùng một chất liệu, thậm chí hai bức được viết liền nhau trong cùng một buổi, thì đường nét và thần thái vẫn chẳng thể giống nhau hoàn toàn. Bởi mỗi khoảnh khắc đều có một trạng thái cảm xúc riêng. Có thể nét bút khác đi, bố cục thay đổi, đậm nhạt không giống, nhưng điều quan trọng là cái ý tứ của khoảnh khắc ấy đã được gửi gắm trọn vẹn.
Và cũng bởi thế, mỗi người khi đứng trước một tác phẩm sẽ có một cách cảm nhận riêng. Người thích nét này, người rung động với nét kia. Không nhất thiết phải có một bức tranh được tất cả mọi người yêu thích, cũng chẳng cần mọi người nhìn thấy cùng một điều. Chỉ cần tác phẩm đã thành thật với cảm xúc của người viết tại thời điểm nó được sinh ra.
Có lẽ, nhân duyên trong sáng tạo cũng giống như nhân duyên trong cuộc đời. Ta có thể khởi đầu bằng một dự định, nhưng không thể biết hết những gì đang chờ đợi phía trước. Có những điều tưởng là ngẫu nhiên, những lần chưa ưng ý, những khoảng giấy tưởng như thừa, cuối cùng lại trở thành điểm bắt đầu cho một điều có ý nghĩa.
Một đêm không ngủ, một khoảng giấy thừa, hai chữ Nhân duyên.
Đôi khi, cái đích đến đẹp nhất lại không nằm ở nơi ta định đến từ đầu, mà nằm trên chính dòng chảy ta đã đủ cởi mở để bước theo.

VÀ RỒI, NHÂN DUYÊN LẠI TIẾP TỤC…
Có một người bạn muốn tìm một bức chữ để tặng thầy. Sau khi hỏi qua về phong cách và không gian sống của thầy, tôi bèn chia sẻ hình ảnh tác phẩm Nhân duyên. Bạn thích ngay từ cái nhìn đầu tiên và nhờ tôi hoàn thiện phần bồi, đóng khung để mang tặng người thầy mà bạn luôn trân quý.
Hôm nay, khi nhận được tác phẩm, bạn nhắn lại một câu khiến tôi rất vui: “Ở ngoài còn đẹp hơn trong ảnh.”
Một lời nhận xét giản dị, nhưng cũng gợi cho tôi thêm nhiều suy nghĩ.
Thì ra, tặng nhau chữ là một điều rất đẹp, mà cũng thật khó. Bởi chọn một chữ để tặng không đơn thuần là chọn một nội dung hay. Đó còn là việc tìm một điều có thể thay mình gửi gắm tâm tình đến người nhận.
Ta có thể chọn chữ thật sát với điều lòng mình muốn nói, một lời chúc, một sự tri ân, một mong cầu. Nhưng cũng có thể chọn một tác phẩm vừa để tỏ lòng, vừa để người nhận có thêm điều suy ngẫm, chiêm nghiệm theo năm tháng.
Và đôi khi, chính người tặng cũng chưa thể biết hết những tầng ý nghĩa mà người nhận sẽ tìm thấy trong tác phẩm ấy.
Câu chuyện này cũng khiến tôi nghĩ thêm về nghệ thuật và công nghệ. Công nghệ có thể đưa tác phẩm đi xa hơn, giúp nghệ thuật kết nối những con người chưa từng gặp gỡ, giúp một bức chữ tìm được người thực sự có duyên với nó. Nhưng dẫu hình ảnh có sắc nét đến đâu, cũng khó thay thế được cảm giác khi đứng trước một tác phẩm thật, ngắm nhìn từng đường nét, cảm nhận chất giấy, sắc mực và thần thái của con chữ bằng chính trái tim mình.
Một bức chữ, từ lúc còn là ý tưởng, qua những lần đặt bút, rồi đến khi tìm được người yêu thích và trao tặng đúng người, dường như đã đi qua một hành trình riêng.
Nghĩ lại, tất cả cũng là nhân duyên.
Người viết có duyên với chữ.
Người tặng có duyên với tác phẩm.
Người nhận có duyên với tấm lòng.
Và có lẽ, đó cũng là điều đẹp nhất mà một tác phẩm thư pháp có thể làm được: không chỉ nằm yên trên một bức tường, mà còn trở thành một nhịp cầu nối những tấm lòng.




![Tài liệu học tập thư pháp [Trọng tâm] Tài liệu học tập thư pháp [Trọng tâm]](https://ngauthu.com/image/cache/catalog/61-120x120.jpg)